Jezelf zien

De eerste keer dat ik verdrietig werd van een beeld van mezelf, was ik tien jaar. De schoolfotograaf kwam langs die dag en ik was niet blij toen ik ’s ochtends in de spiegel had gekeken. Ik had stom haar, een koortslip, de kleren die ik aan wilde zaten in de was en ik vond de spleetjes tussen mijn tanden zo lelijk dat ik nooit meer een grapje wilde horen. Maar toch ging ik op het houten krukje zitten, voor de lichtblauwe achtergrond. Toen de fotograaf aftelde tot cheese, zette ik de lach op die ik sindsdien altijd opzet als ik op de foto moet. Een lach waar lege ogen boven staan, zonder plezier. Een lach die zegt: ik weet dat ik word geacht op deze foto te gaan maar ik wil niet, dus mijn ziel verlaat even mijn lichaam.

Naarmate de jaren verstreken, begon ik foto’s te vermijden (‘ik neem ‘m wel joh!’ of ‘ik moet even plassen, doe maar zonder mij’). Als ik er al op stond, sloeg ik geen acht op het resultaat. Ik keek ze niet terug, en als het toch echt moest, zag ik mezelf met een doffe onverschilligheid aan. Sowieso moest je een soort ‘Where’s Waldo’ spelen om me te vinden; ik stond altijd wel achter iemand verstopt of verborg mijn gezicht in de haren van een ander.

Sinds de schoolfoto heb ik veel moeite gedaan om het schoonheidsideaal te evenaren; ik wilde slank zijn, met goed haar, zonder puistjes, cellulitis of oneffenheden maar ik was nooit ‘mooi’ genoeg. Ergens tussen mijn studententijd en de geboorte van mijn dochter, heb ik de hoop op ‘mooi’ dan ook opgegeven. Waar andere vrouwen wellicht in de spiegel keken en dachten: ‘Ik heb geen wespentaille maar damn, ik zie er toch goed uit’, keek ik gewoon niet meer in de spiegel. En al helemaal niet naar mezelf op foto’s.

Een fotomoment ontvluchten was net zo gewoon geworden als een kop koffie in de ochtend. Ik voelde er niets bijzonders bij. Tot ik vorig jaar met mijn dochter van zes maanden op het strand liep. Het was een familie-uitje waar ik niet onderuit kon en natuurlijk moesten er foto’s gemaakt worden. ‘Ja, een gezinsfoto van jullie!’ riep een nichtje naar ons. Het zou de eerste echte foto van ons zijn als geheel. Mijn liefste taalnazi, mijn vrolijke monster en ik. Een steen in mijn maag, want ook nu wilde ik eigenlijk niet. Hulpeloos keek ik voor me uit, omdat het willen vluchten voor deze foto ervoor zorgde dat ik in het geheel wilde verdwijnen. Mijn dochtertje verdient een mama op foto’s. Een blije mama. Als ze later – wanneer ik er niet meer ben – terug wil denken aan haar vroegste vroeger, zal ik er moeten zijn in deze jeugdherinneringen. Dus ik knielde neer in het zand. Ik haalde diep adem, zette haar nog wel snel voor mijn vetrollen, lachte en mijn ziel verdween even. Klik.

Toen ik mezelf dwong die foto echt te bekijken, zag ik mijn rollen en rimpels, maar ik zag vooral een vrouw die haar dochter lief heeft. En ik zag een vrouw die niet van zichzelf houdt, maar die wanhopig graag wél van zichzelf wil houden. Dat besef was het mooiste van die verschrikkelijke stranddag. Ik voelde het gat van mezelf niet liefhebben. Het was een gapend gat en het had er altijd gezeten, maar ik had er nooit aandacht aan besteed. Nooit had de zeewind er doorheen gewaaid. Vandaag waaide het flink en ontstond er een mogelijkheid om te helen.

Het helen begon met naar mezelf kijken. Wennen aan hoe ik eruitzie. Simpelweg omdat ik mezelf al heel lang niet meer echt had aangekeken. Niet in de spiegel, noch op foto’s. Ik begon mijn gezicht te onderzoeken op elke foto die ik zag. En ik nam selfie’s. Die neem ik overigens nog steeds en ik plaats ze ook op social media. Ik kijk. Ik wen. Ik normaliseer mezelf.

Ik ontdekte dat een foto veel meer vertelt dan of je wel of niet aan het schoonheidsideaal voldoet. Als je de tijd neemt en goed kijkt, is er zoveel om te koesteren, om van te glimlachen. De rimpels in mijn voorhoofd zijn geen teken meer van aftakeling en verval, maar zijn een bevestiging van dat ik er ben, dat ik er nog steeds ben. Als ik naar mijn ogen kijk, zie ik alleen nog de vermoeide blijdschap die deze levensfase kenmerkt; de wallen die eronder prijken, draag ik met trots. De spleetjes tussen mijn tanden zorgen er niet meer voor dat ik geen grapjes wil horen, maar maken me tot wie ik ben. En mijn dubbele kin zie ik ook niet meer, ik hoor alleen nog de bulderende lach die haar veroorzaakte.

Dit is wat ik zie op een goede dag. Een fotofobie of een verstoord zelfbeeld is niet zomaar verdwenen. Zeker niet in onze maatschappij, waar vrouwen nog steeds in het gezicht worden geslagen met het schoonheidsideaal. We zullen hard moeten werken om onszelf echt te zien. Sterker nog: we moeten op een radicaal andere manier naar onszelf kijken. Niet alleen voor ons, maar ook voor de vrouwen die na ons komen. Blijven beseffen: dun of mooi is niet echt, het is niet wat ertoe doet. Ik doe ertoe. Jij doet ertoe. De kraaienpootjes bij je ogen als bewijs van hoe vaak je lachte, je cellulitis of je rollen als bekrachtiging van jouw menszijn en je grijze haren die symbool staan voor het feit dat je er überhaupt nog bent. Dat is wat ertoe doet. Dat is wat ik inmiddels zoek op een foto als ik me weer dreig te verliezen in verdriet om wat ik allemaal niet ben. Want jezelf echt zien is wat ik mijn dochter gun, wat ik mezelf gun, wat ik elke vrouw gun. Daarom blijf ik kijken naar mij. Op foto’s en in de spiegel. En niet alleen wanneer ik op ‘mijn mooist’ ben, juist ook als ik net wakker ben, na het hardlopen, na een hap in een oliebol, met die gekke bek erop of die dubbele kin. Want dat is ook wie ik ben. Sterker nog. Dat is precies wie ik ben.

1 Comment

  1. Weer mooi geschreven lieve nicht! Ik hoop dat je steeds vaker met zo’n positieve blik naar jezelf kunt kijken. Dat gun ik je. Ik heb 2 stoma’s die mijn lichaam versieren en ben er reteblij mee! Zonder die stoma’s had ik waarschijnlijk onze kinderen niet zien afstuderen, niet zien trouwen, onze kleinkinderen nooit ontmoet. Nu moeten een aantal dingen nog gebeuren, maar de kans dat ik het ga meemaken is vrij groot. Mijn stoma’s maken dat ik midden in het leven sta, ik geniet van alle grote en kleine dingen. Ze maken me dankbaar en gelukkig…..×××

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s